Je hebt het waarschijnlijk vaker gezien: een mobiele website met het menu vastgeplakt onderaan het scherm. Lekker dichtbij je duim, makkelijk te bedienen met één hand. Een paar jaar geleden was dat hét advies. Ook van ons. Maar UX staat niet stil, en de praktijk laat inmiddels een ander beeld zien.
In 2019 schreven we enthousiast over de duimvriendelijke navigatie: zet je belangrijkste knoppen onderin, want daar komt je duim het makkelijkst. Goed advies voor die tijd. Maar twee dingen zijn veranderd. De wetenschap waarop dat advies leunde is genuanceerd, en de techniek onder je scherm is echt anders geworden. Tijd voor een update!
Wat was ook alweer die thumb zone?
Even kort terug naar de basis. De “thumb zone” is het idee dat je duim maar een deel van het scherm comfortabel kan bereiken. Designer Steven Hoober bracht dat in 2013 in kaart met een groene-gele-rode heatmap. Groen was makkelijk bereikbaar (onderin), rood was lastig (de bovenhoeken). De conclusie leek logisch: zet alles wat belangrijk is in het groen.
Dat principe werd jarenlang als wet behandeld. En toen telefoons steeds groter werden, leek de logica alleen maar sterker te worden. Hoober zelf begon alleen in te zien dat het in de praktijk niet zo eenvoudig blijkt te zijn.
Waarom de thumb zone achterhaald is
Hier wordt het interessant. Hoober heeft inmiddels publiekelijk afstand genomen van zijn eigen heatmap. In zijn eigen publicatie Designing for Touch schrijft hij dat mensen het scherm het snelst en het nauwkeurigst in het midden bekijken en aanraken. Niet onderin, niet in een of andere duimzone, maar in het midden. De groene heatmap die jarenlang werd doorgegeven? Die noemt hij inmiddels gewoon onjuist. (Bron: Steven Hoober, Designing for Touch, 4ourth Mobile)
Sterker nog: tikken in het midden is biomechanisch het meest precies. Een touch-target (hoe groot iets moet zijn zodat je het goed kan aantikken) kan in het midden zo’n 7 mm zijn, terwijl je in de hoeken eerder 12 mm nodig hebt om misklikken te voorkomen. Het idee “je bedient je telefoon alleen met je duim, altijd met één hand” blijkt veel genuanceerder te liggen. Onderzoek bevestigt bovendien dat het duimbereik veel meer verschilt per gebruiker dan in eerste instantie gedacht: bij kleine handen op een klein scherm dekt de duim maar zo’n 30% van het scherm, bij grote handen meer dan de helft. Eén heatmap die voor iedereen geldt bestaat dus simpelweg niet.
Betekent dit dat bottom navigation fout is? Nee, zeker niet!
Apps en websites zijn twee verschillende werelden
Dit is eigenlijk de kern van mijn verhaal nu in 2026. In 2019 gooiden we apps en mobiele websites op één hoop. Nu moeten we dat uit elkaar trekken, want het advies is per categorie anders.
Voor native apps: bottom blijft de norm
Bouw je een app? Dan blijft de navigatie onderaan gewoon de standaard. Apple schrijft in de Human Interface Guidelines de tab bar onderin voor, en Google doet hetzelfde met de navigation bar in Material Design 3. Allebei voor 3 tot 5 menu-items die gebruikers vaak afwisselen.
En nee, die tab bar is niet aan het verdwijnen. In iOS 26 met het nieuwe Liquid Glass-ontwerp is hij juist prominenter geworden: een zwevende, doorschijnende capsule die meebeweegt en zelfs inklapt als je scrollt. Wil je daar meer over weten, dan lees je alles over Liquid Glass in ons aparte artikel.
Bottom navigation in apps werkt omdat een app een afgebakende omgeving is. Je hebt controle over het hele scherm en gebruikers verwachten die balk daar gewoon.
Voor mobiele websites: top of hybride wint
Op het web ligt het anders. Daar zien we de navigatiebalk onderaan die rond 2019 in opkomst was in de praktijk vaak terugschakelen naar navigatie bovenaan, of een hybride vorm. Daar zijn drie goede redenen voor.
- Problemen met swipen. Inmiddels is de onderste schermrand “ingepikt” door het besturingssysteem van je telefoon. De iOS home indicator, de swipe-omhoog naar je beginscherm, de hoek-swipes van Android: het zit allemaal precies waar wij dat menu onderaan wilden plaatsen. Een app kan dat eenvoudig afvangen. Een mobiele website niet. Met als resultaat misklikken en frustratie.
- Vindbaarheid. Op een website verwachten mensen de navigatie bovenaan, met een logo en een menu. Onderzoek van de Nielsen Norman Group laat al jaren zien dat verborgen navigatie de vindbaarheid schaadt. Een rij iconen onderin is óók een vorm van verbergen als die iconen niet meteen duidelijk zijn.
- Schaalbaarheid. Een webshop, nieuwssite of andere complexe omgeving heeft al snel tien of meer hoofdcategorieën. Die passen simpelweg niet in een balk onderin. Een goede information architecture is dan belangrijker dan de positie van het menu.
En de cijfers dan?
Goede vraag, en hier moeten we kritisch zijn. We hebben onderzoek gedaan en komen veel marketingblogs tegen met cijfers die niet zijn te herleiden naar een betrouwbare bron. Wat wél klopt: Spotify schakelde in 2016 van een hamburgermenu naar een bottom tab bar en rapporteerde dat gebruikers daarna zo’n 9% meer klikten in het algemeen en 30% meer op echte menu-items. Mooie cijfers, maar het is een app en geen mobiele website. En ook nog tien jaar geleden.
De belangrijkste les is dat zichtbare navigatie het wint van verborgen navigatie. Dát is wat alle serieuze bronnen bevestigen. Waar je het neerzet maakt minder uit dan dát het zichtbaar is.
Maar hoe kies je nu de juiste navigatie?
Kies bottom navigation als:
- je een native app bouwt
- je 3 tot 5 stabiele, gelijkwaardige secties hebt die gebruikers vaak afwisselen
- de app “tool-achtig” is, waarbij switchen tussen secties de hoofdtaak is
Kies top navigation (eventueel hybride) als:
- je een mobiele website hebt met een breed assortiment
- je meer dan 5 hoofdcategorieën hebt
- je bezoekers via directe links van zoekmachines of AI-tools binnenkomen
- consistentie tussen desktop en mobiel belangrijk is
Overweeg een hybride (top plus bottom) als je een aantal veelgebruikte acties hebt (zoek, account, winkelmandje, wishlist) naast een breder menu. En de praktijk beweegt mee: bij webshops en marktplaatsen die als PWA draaien zie je deze hybride aanpak steeds vaker. (Bron: eCommerce Navigation UX, Onilab) Ook de Nielsen Norman Group ziet dit terug. In hun State of Mobile UX-onderzoek constateren ze dat de zichtbare navigatiebalk en het hamburgermenu inmiddels in een gezonde balans naast elkaar bestaan, en dat sites bewust voor het een of het ander kiezen, meestal om goede redenen. Met andere woorden: er is geen winnaar die je blind kunt kopiëren. Het hangt af van je context. (Bron: The State of Mobile User Experience, Nielsen Norman Group)
Conclusie: het advies is volwassen geworden
In 2019 was “zet je menu onderin” een redelijk advies voor een wereld waarin telefoons groeiden en swipe-functies nog niet zo dominant waren. Anno 2026 weten we beter. Bottom navigation hoort thuis in apps. Op websites kies je voor zichtbare navigatie bovenaan, of een slimme hybride. En de thumb zone? Die is geen wet, maar één factor in een veel rijker plaatje. Bovendien blijken mensen het scherm vooral in het midden te bekijken en aan te raken, en niet rechtsonder zoals we toen dachten.
Het belangrijkste blijft overeind: maak je navigatie zichtbaar, herkenbaar en passend bij het apparaat én het soort product.
